Historia muzealnictwa technicznego na ziemiach polskich

Wystawa prezentuje 250 lat dziejów polskiego muzealnictwa technicznego, ukazując jego rozwój na tle europejskim oraz wieloletnie starania o stworzenie muzeum dokumentującego krajowe osiągnięcia naukowe i inżynieryjne. Integralną częścią wystawy jest Retroplanetarium, umożliwiające organizację pokazów astronomicznych z wykorzystaniem historycznego projektora.

Wystawa prezentuj dzieje polskiego muzealnictwa technicznego oraz wieloletnie starania o stworzenie muzeum odpowiadającego randze krajowych osiągnięć naukowych i inżynieryjnych.

Narracja wystawy koncentruje się przede wszystkim na Warszawie, gdzie jak w soczewce skupiają się sukcesy, ambicje i trudności towarzyszące rozwojowi muzeów techniki. Historia ta została zestawiona z europejskim kontekstem, ukazując wyraźną dysproporcję pomiędzy skalą polskich dokonań a stopniem ich muzealnej prezentacji. Ekspozycja ilustruje również zmiany w postrzeganiu roli muzealnictwa technicznego – od gromadzenia zbiorów po ich funkcję edukacyjną i społeczną.

Wystawa została zbudowana w układzie chronologiczno-tematycznym. Z jednej strony prowadzi widza przez kluczowe wydarzenia, miejsca i postacie związane z rozwojem muzealnictwa technicznego, z drugiej –  wskazuje najważniejsze problemy systemowe, z którymi ta dziedzina mierzy się od dekad.

Ekspozycję podzielono na jedenaście działów, obejmujących m.in. początki muzealnictwa technicznego na ziemiach polskich, funkcję muzeum jako materialnego archiwum przemian w technice, działalność przedwojennych instytucji, dramatyczne przerwanie rozwoju w latach II wojny światowej, powojenne przemiany, ochronę dziedzictwa przemysłowego oraz refleksję nad przyszłością muzeów techniki.

Na wystawie zaprezentowano niemal 350 starannie wyselekcjonowanych eksponatów z kolekcji Narodowego Muzeum Techniki. Wiele z nich pokazywanych jest publicznie po raz pierwszy. Wśród prezentowanych obiektów znalazły się m.in. muzealia związane z przedwojennym Muzeum Komunikacji, fragment samolotu Kogutek II inż. Władysława Zalewskiego (jednej z nielicznych zachowanych przedwojennych konstrukcji lotniczych), a także bogatą kolekcje modeli oraz depozyty NMT dotychczas rozproszone po muzeach w całym kraju.

Dzięki współpracy z Muzeum Narodowym w Szczecinie, możliwe było także odtworzenie dawnego Muzeum Morskiego hrabiego Stanisława Ledóchowskiego, poprzez prezentację oryginalnych modeli z kolekcji pierwszego muzeum marynistycznego w Polsce, działającego do wybuchu II wojny światowej.

Integralną częścią ekspozycji jest zlokalizowane w tej samej przestrzeni Retroplanetarium, umożliwiające organizację pokazów astronomicznych z wykorzystaniem historycznego projektora, wyświetlającego ciała niebieskie na kopule. Planetarium wyposażono również w nowoczesne rzutniki, które będą wykorzystywane do współczesnych prezentacji edukacyjnych.

Wystawa skierowana jest do szerokiego grona odbiorców – niezależnie od wieku i poziomu wiedzy. Dla starszych zwiedzających stanowi okazję do konfrontacji z pamięcią dawnych ekspozycji, dla młodszych – możliwość poznania muzealnictwa technicznego w formie, z którą dotąd nie mieli styczności. Ekspozycja zachęca także do refleksji nad kierunkami rozwoju tej gałęzi muzealnictwa w Polsce.

Jest to pierwsza tak kompleksowa próba przedstawienia historii polskiego muzealnictwa technicznego – historii nierozerwalnie związanej z dziejami polskiej państwowości. Bogactwo obiektów oraz scenograficzny charakter ekspozycji sprawiają, że wystawa ma wyraźnie emocjonalny wymiar, pozwalając odbiorcom doświadczyć problemów, które mimo upływu czasu w wielu aspektach pozostają niezmienne.

Partnerzy wystawy: Muzeum Narodowe w Szczecinie, Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, Instytut Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk